Muziekrechten: De onzichtbare tegenstander op het ijs
Stel je voor: je hebt duizenden uren getraind, je choreografie tot in de puntjes geperfectioneerd en je staat aan de vooravond van de belangrijkste wedstrijd uit je carrière. En dan, slechts enkele dagen voor de openingsceremonie, krijg je te horen dat je muziek niet mag worden gebruikt. Het overkwam de Spaanse schaatser Tomas-Llorenc Guarino Sabate onlangs tijdens de voorbereidingen op de Olympische Winterspelen van 2026. Het is een scenario dat we steeds vaker zien in de wereld van het kunstschaatsen, waarbij namen als Petr Gumennik en Sabate ongewild de gezichten worden van een juridisch mijnenveld.
In mijn dertig jaar in de danswereld heb ik veel zien veranderen. Vroeger was het simpel: we gebruikten klassieke muziek die al decennia in het publieke domein viel. Maar sinds de International Skating Union (ISU) in 2014 de regels versoepelde en muziek met songteksten toestond, is de doos van Pandora geopend. Wat een zegen leek voor de artistieke expressie, blijkt nu een administratieve nachtmerrie te zijn voor atleten die simpelweg willen presteren op hun favoriete tracks.
De zaak Sabate en de Minions-vloek
Tomas-Llorenc Guarino Sabate had zijn hele seizoen opgebouwd rond een medley van de film 'Minions'. Het publiek hield ervan, de jury waardeerde de originaliteit, maar de advocaten van de filmstudio dachten daar anders over. Ondanks het feit dat Sabate via officiële kanalen zoals ClicknClear toestemming dacht te hebben geregeld, bleken de rechten voor een mondiaal evenement als de Olympische Spelen niet sluitend. Bron: AP News
Het resultaat? Sabate moest halsoverkop terugvallen op muziek van vorig jaar, waardoor hij nu twee keer op dezelfde Bee Gees-klanken moet schaatsen. Dit haalt de hele artistieke balans uit een seizoen. Bij Miss Salsa weten we hoe belangrijk de verbinding tussen danser en muziek is; als die basis wegvalt, sta je letterlijk en figuurlijk op glad ijs.
Petr Gumennik en de Rammstein-controverse
De Russische schaatser Petr Gumennik, een groot talent dat in 2023 nog zilver won op de Russische kampioenschappen, liep tegen een vergelijkbaar probleem aan, al had dat ook een politiek randje. Hij wilde schaatsen op 'Sonne' van Rammstein. Hoewel hij de choreografie al klaar had, werd de muziek op het laatste moment verboden. In de schaatswereld wordt dit vaak gelinkt aan de complexe rechtenstructuur en de 'gevoeligheid' van bepaalde artiesten in specifieke regio's. Bron: Inside The Games
Het laat zien dat het niet alleen meer gaat om wat mooi is of wat technisch goed past bij de sprongen. Het gaat om wie de rechten bezit en wie er aan het einde van de dag een factuur stuurt. Voor een atleet als Gumennik, die bekend staat om zijn krachtige uitstraling, is het aanpassen van muziek vlak voor een evenement een enorme mentale belasting.
Waarom dit nu een probleem is
In de praktijk zien we dat de commerciële belangen van platenlabels en filmstudio's botsen met de sportwereld. In 2022 werden de Amerikaanse schaatsers Alexa Knierim en Brandon Frazier zelfs aangeklaagd door de band Heavy Young Heathens omdat ze hun cover van 'House of the Rising Sun' gebruikten zonder de juiste licenties. Dit heeft een schokeffect teweeggebracht in de hele schaats- en danswereld.
Concreet betekent dit dat bonden en atleten nu moeten werken met databases zoals Songview (van ASCAP en BMI) om te controleren wie de eigenaar is van een nummer. Maar zoals de Amerikaanse kampioene Amber Glenn terecht opmerkt: "Dit zou niet mijn probleem moeten zijn. Mijn baan is trainen en presteren, niet het uitzoeken van uitzendrechten."
Wat kunnen wij hiervan leren?
Hoewel we in de lokale dansschool niet direct te maken hebben met de advocaten van de Minions, is het voor wedstrijd-dansers in Nederland ook iets om over na te denken. Of je nu salsa, ballroom of kunstschaatsen beoefent: muziekgebruik is niet meer zo vrijblijvend als dertig jaar geleden.
- Check de bron: Gebruik je moderne popmuziek voor een wedstrijd die wordt uitgezonden of gestreamd? Controleer of de rechten via de bond zijn afgedekt.
- Directe lijnen: Sommige atleten, zoals wereldkampioene Alysa Liu, zoeken direct contact met artiesten. Liu heeft een goede band met de zangeres Laufey, waardoor ze zonder zorgen haar muziek kan gebruiken.
- Plan B: Zorg dat je altijd een 'safe' optie hebt, zoals een klassiek stuk of muziek waarvan je zeker weet dat de rechten in het publieke domein vallen.
Het is jammer dat de creativiteit soms moet wijken voor juridisch papierwerk. Muziek is immers de ziel van onze sport. Bij Miss Salsa blijven we deze ontwikkelingen nauwgezet volgen, want of het nu op het ijs is of op de dansvloer: zonder de juiste beat verliezen we een deel van de magie.